Halaman

Mengenai Saya

Foto saya
CIHAURBEUTI nyaeta hiji wewengkon lebah kuloneun Gunung Sawal di Kabupatian Ciamis. Tapel wates lebah kaler Cihaurbeuti patumbu-tumbu jeung Panumbangan, lebah kidul Sindangkasih, lebah kulon Walungan Citanduy anu misahkeun jeung kawasan Tasikmalaya. Can kapanggih iraha jeung kumaha mimitina aya Cihaurbeuti. Ngan nurutkeun sababaraha beja, Cihaurbeuti mibanda lalakon sejarah anu kacida luhungna. Kasebut nalika zaman Mataram Islam (kurang leuwih tahun sarebu genep ratusan masehi), aya saurang menak ti Umbul Cihaurbeuti mangsa harita anu diistrenan ku Sultan Agung jadi Tumenggung pangaulaan Bandung, katelah Tumenggung Wirangun Angun. Tujuh turunan mingpin Bandung nepika kaceluk ka awun-awun kakoncara ka janatria, ngandung harti anu asal muasal ngabahureksa ngahirup-hirup Bandung taya lian karuhun urang Cihaurbeuti. Kiwari masih loba patakonan-patakonan anu merlukeun pananglutikan jeung sawala sapuratina.

Rabu, 06 Mei 2009

Karamat CIhaurbeuti


CIHAURBEUTI kawangun ku mangpirang adat katuruan. Tiap tempat mibanda karamat sewang-sewangan. Karamat nyaeta hiji patempatan anu dianggap ngabogaan ajen pikeun katurunana. Karamat biasana dumasar kana tempat lahirna karuhun, tempat patapan karuhun, tempat istirahat karuhun, atawa tempat-tempat khusus anu dianggap boga kaitan reujeung kajadian khusus oge.
Sababaraha karamat anu bisa dituliskeun diantarana : Sanghyang di Pamokolan, Seda Suci di Seda Padamulya, Munjul di Buniasih Cihaur, Patapakan Haur di Cihaur, Sirah Gajah di Baketrak Cihaur, Pasir Dalem di Cihaur, Pasirgeulis di Cihaur, Ranggon di Sumberjaya, Cijiad di Sukamaju

Selasa, 05 Mei 2009

CUCURUGAN CIHAUR


CIHAURBEUTI anu aya lebah kuloneun Gunung Sawal, estuning leubeut ku cai waas nu cucurugan. Hampir tiap lembur di Cihaurbeuti ngagobaan curug sewang-sewangan, loba leuwih ti hiji. Curug mangrupakeun cai anu turun ti punclak mapay-mapay lebak nyaliara handapeun tonggong gunung, mipir lamping bari mawa kahuripan pikeun alam jeung para manusa anu aya sahandapeunana. Lain air terjun, da biasana lamun terjun mah kudu make parasut atawa payung. Ieu sabaraha curug anu aya di Cihaurbeuti, sesana can katuliskeun.
1. Curug Cimeja, aya di Pamokolan. Disebut Curug Cimeja ku sabab tempat di sabudeurena mangrupa meja panulisan. Ceuk kolot, baheula ieu tempat mangrupakeun tempat lenggah nerbayaksana para menak di Kabarataan Sawal.
2. Curug Ciharus, aya di Padamulya. Disebut Curug Ciharus ku sabab seahna cai anu kacida harusna ngagolontor maseuhan lembur ku walungan Ciharus. Cek kolot, di ieu tempat osok kawenehan kadenge sora gamelan pupuh gending, ciciren keur ayana hajat pikeun meredih kamulyaan hirup, padamulya.
3. Curug Tilu, aya di Pasirtamiang. Disebut Curug Tilu ku sabab aya tilu curug anu pasambung-sambung, masing-masing katembong jangkung rag-ragna cai ti luhur dua puluh meter panjangna.
4. Curug Cibuyut, aya di Cihaur. Disebut Curug Cibuyut ku sabab aya di wewengkon patapakan haur, nyaeta hiji tempat patapaan Ki Buyut Pangersa. Ceuk Kolot, Ki Buyut Pangersa taya lian hiji resi pilih tanding anu ngajaga Gunung Sawal sangkan tetep tiis jauh tina sebutan gunung berapi.

Minggu, 03 Mei 2009

KARUHUN CIHAUR DINA SEJARAH SUMEDANG

ASTAMANGGALA TI UMBUL CIHAURBEUTI DINA SEJARAH “KERAJAAN SUMEDANG LARANG DI BAWAH PIMPINAN MATARAM”
Dicutat tina email y.taryana@yahoo.co.id

Pada tahun 1620 M, Kerajan Sumedang dijadikan wilayah kekuasaan Kerajaan Mataram yang di pimpin oleh Sultan Agung dan statusnya diubah jadi Kabupatian Wedana, hal ini sebagai benteng pertahanan Mataram untuk melawan musuhnya yaitu Belanda dan Kerajaan Banten.
Sultan Agung memberi perintah kepada Rangga Gempol 1 atau Raden Aria Suradiwangsa bersama prajuritnya pada tahun 1601-1620 M untuk menyerang Madura sementara pemerintahan diberikan kepada adiknya yaitu Dipati Rangga Gede pada tahun 1625-1633. Ketika sebagian kekuatan militer diperintahkan untuk menyerang Madura, Dipati Rangga Gede diserang oleh Banten namun Ia tak mampu menahan serangan dari Banten dan Ia pun melarikan diri, karena kekalahan itu, Ia dihukum oleh Sultan Agung kemudian Ia digantikan oleh Dipati Ukur. Lagi-lagi Dipati Ukur pun diperintahkan oleh Sultan Agung untuk menyerang pertahanan Belanda namun Ia pun mengalami kekalahan dan tidak melaporkan atas kekalahan itu malah dia kabur namun dapat ditangkap dan dihukum oleh Sultan Agung.
Setelah bebas dari hukuman Dipati Rangga Gede diberi kekuasan lagi oleh Sultan Agung untuk memerimtah Sumedang kembali, sedangkan Priangan luar Sumedang oleh Mataram, dimana dibagi menjadi 3 bagian yakni :
1. Kabupaten Sukapura yang dipimpin ole Ki Wirawangsa Umbul Sukakerta atau Tumenggung Wirawangsa
2. Kabupaten Bandung dipimpin oleh Ki Astamanggala Umbul Cihaurbeuti atau Tumemggung Wirangun-angun
3. Kabupaten Parakanmuncang dipimpin oleh Ki Somahita Umbul Sindangkasih atau Tumenggung Tanubali.

Sabtu, 02 Mei 2009

KARUHUN CIHAURBEUTI DINA “MANUSA SUNDA”

ASTAMANGGALA TI CIHAURBEUTI DINA “MANUSA SUNDA”
Dicutat tina "Manusia Sunda" Ayip Rosyidi

Salah saurang tokoh Sunda nu dipucunghulkeun ku Ayip Rosyidi dina bukuna "Manusia Sunda", nyaeta Dipati Ukur. Nyutat ti desertasina Dr. Edi Ekadjati, Ayip Rosyidi nyebatkeun aya 8 naskah nu nyebat-nyebat Dipati Ukur, Versi Galuh, Sukapura, Sumedang, Bandung, Talaga, Banten, Mataram jeung Batavia.
Diantara naskah-naskah ieu aya bedana, gumantung kanu niat nu nyieunna. Tapi garis pokokna mah siga kieu :
Dipati Ukur, Wedana Bupati Tanah Ukur (Okcer ceuk letah walanda mah)
wewengkon Mataram nu pangkulonna. Waktu Sultan Agung boga niat ngepung
Batavia, Dipati Ukur dipiwarang mantuan. Dipati Ukur jeung para prajuritna
arangkat, teras ngantosan di Karawang saluyu jeung jangji jeung Komandan
Tempur ti Mataram Tumenggung Bahureksa (ceuk versi sanes Tumenggung
Narapaksa). Tumenggung Bahureksa rek datang jeung pasukanana ngaliwatan
laut, terus ngagabung jeung pasukan Dipati Ukur di Karawang. Tapi waktu
pasukan Dipati Ukur tepi ka Karawang, Tumenggung Bahureksa acan datang.
Pasukan Dipati Ukur nungguan sajero saminggu. Sanggeus saminggu pasukan
Tumenggung Bahureksa teu datang wae, Dipati Ukur mutuskeun rek nyerang
Batavia sosorangan, bari nyandak pasukan nu jumlahna 10.000 jalmi. Tapi
serangan Dipati Ukur teh gagal.
Waktu Tumenggung Bahureksa tepi ka Karawang, kacida ambekna, sabab Dipati Ukur jeung pasukanana teu aya. Tumenggung Bahureksa nyerebu oge ka Batavia make pasukan nu jumlahna 10.000 urang, tapi sami teu hasil. Tumenggung Bahureksa mulang ka Mataram, lapor ka Sultan Agung yen kagagalan manehna the akibat Dipati Ukur nyerebu tiheula, nu sarua jeung "ngahudangkeun kompeni" supaya tatan-tatan.
Dipati Ukur oge sadar, tindakan anjeunna, bisa dihukum ku Sultan Agung. Jadi anjeunna ngajak para "umbul" Sunda bawahanana barontak ka Mataram. Tapi
ajakanana teu meunang respon ti sakabeh "umbul". Malah Ngabehi Wirawangsa
(umbul Sukakarta), Ngabehi Samahita (Umbul Sindangkasih), Ngabehi
Astramanggala (umbul Cihaurbeuti), jeung Uyang Sarana ( Umbul Indihiang)
ngalaporkeun niat Dipati Ukur barontak ka Sultan Agung. Kaopat urang umbul
ieu kulantaran ngalaporkeun niat barontak Dipati Ukur ka Sultan Agung,
akhirna kenging anugrah ti Sultan Agung dianggkat jadi bupati di Sukapura,
Parakanmuncang, jeung Bandung (saatosna barontakna Dipati Ukur tiasa
ditumpes). Sultan Agung marentahkeun Tumenggung Bahureksa supaya newak Dipati Ukur, ari nu jadi panunjuk jalan, nya para umbul nu lalapor ka Sultan Agung tea.
Dipati Ukur ngadamel benteng di Gunung Pongporang nu tempatna strategis, dugi ka waktu serangan nu kahiji ti pasukan Tumenggung Bahureksa teu mawa hasil. Tumenggung Bahureksa neangan akal. Sataun ti saprakna serangan nu kahiji, Tumenggung Bahureksa, ngerahkeun bupati-bupati sejen di tatar
priangan keur ngarempug Dipati Ukur. Benteng Gunung Pongporang tiasa
ditorobos.
Dipati Ukur sareng pasukanana, ngalih ka Gunung Lumbung. Gunung
Lumbung oge ditorobos, Dipati Ukur ngalih ka Bumbang. Di Bumbang, Dipati
Ukur ngirim kurir ka Kasultanan Banten, nyuhungkeun tulung. Tapi
panyuhungkeun tulung Dipati Ukur teu katedunan margi Banten oge nuju pakepuk ngalawan Kompeni, sanajan kurirna diangken malah ceuk sababaraha versi, kurir Dipati Ukur teh akhirna diangkat jadi anggota utusan Sultan Banten
waktos ngadep Sultan Mekkah.
Saparantosna perang salami dua taun, akhirna Dipati Ukur katewak. Ceuk salah sahiji versi, Dipati Ukur sanes katewak, tapi masrahkeun diri. Jeung nu masrahkeun diri teh sanes Dipati Ukur, tapi nu sanes, nu satia ka Dipati Ukur nu pameunteuna hampir sami jeung Dipati Ukur.

Jumat, 01 Mei 2009

KARUHUN CIHAUR DINA SEJARAH BANDUNG

LARATAN ASTAMANGGALA, KARUHUN CIHAUR DINA SEJARAH BANDUNG
Dicutat tina R. Memed Sastrahadiprawira

"Ngan anu puguh cukcrukanana, nya eta ti wates nu ngawengku Tanah Ukur, nu ngasta padataran Bandung kabeh-dieunakeun, jenengan Dipati Ukur Wangsanata, menak asal Purbalingga” (Roman Sajarah "Pangeran Kornel", Balai Pustaka, Citakan kahiji tahun 1930).
Jenengan Dipati Ukur teh pikeun sajarah Bandung mah beunang disebut
mumundelna, sabab nya dijaman harita urang Sunda, babakuna nu nyicingan
padataran Bandung, obyag sasadiaan baris nedungan papancen Sultan Agung
Mataram ngepung kota Batawi, ngarurug Kapitan Mur Jangkung.
Pangaruh Sultan Mataram karasana ku pangeusi tanah Priangan, lir upama angin topan nebak tatangkalan, taya nun bisa ngahalangan, sakur nu kadupak rebah, kitu deui nu ngawengku Tanah Ukur, kitu katelahna padataran Bandung jaman harita, teu iasa mangga pulia, kapaksa tumungkul ka kersana Sultan Mataram, saperti tangkal awai katebak ku angin gede.
Dina bubulak nu upluk-aplak ngaleut-ngeungkeuy balad Sunda rek miceun pati ka Batawi. Rancung tumbakna, nyalulagrang gobangna, wantuning ari bedil mah alam harita arang langka keneh. Opat rebu reana Balad Dipati Ukur anu ninggalkeun lemburna ngarurug ka Batawi, ngan opat ratus nu bisa mulang deui !
Ti harita Dipati Ukur nyicikeun cai, ngawurkeun lebu, sumpah moal kersa
ngawula deui ka Mataram. Tapi Dipati Ukur heunteu iasa lila wangkelangna, sabab kaburu sumping Tumenggung Narapaksa, senapati Sultan Mataram, nyandak balad mangpirang-pirang baris meruhkeun luluhur Ukur. Dipati Ukur bingung, ku musuh enggeus kakepung, cek babasan tea mah : maju jurang, mundur jungkrang.
Tuluy mundur jeung sababaladna, ngadago musuh di Gunung Lumbung. Tapi kalah wowotan, sanajan balad Mataram loba nu maraot
ditinggangan ku batu ti luhur gunung oge, teu burung Dipati Ukur abandang,
dikerid-peuti jeung ulukuringna, diboyong ka Mataram, baris narima hukuman
nu kacida ngerikna.
Padataran Bandung jadi suwung, Tanah ukur leungit kama'muranana, sabab geus taya nu nyicingan. Pasawahan jadi gamblung, huma-huma jadi leuweung.
Mangtaun-taun Bandung kosong lawas pisan jamanna Tanah Ukur teu katincak ku
jelema.
Tapi dasar Bandung kudu ninggang cacandran: heurin ku tangtung, jol sumping Umbul Cihaurbeuti nu geus milu nempuh Dipati Ukur, nyandak rencang dua ratus kuren, mudun ka palebah muhara Cikapundung, lantaran ku Sultan Mataramdijenengkeun bupati di Bandung, ganjaran kana kasatiaanana.
Tanah nu geus suwung teh dieusi deui sarta di sakuloneun muhara eta ngadeg dayeuh, katelahna Karapyak sarta sanggeus pindah ka tempat nu ayeuna
disebutna : Dayeuhkolot. Lain lebah dinya wae, tapi di wewengkon Tanah Ukur
beulah wetan oge, pernahna kuloneun walungan Citarik, dibawahan distrik
Cicalengka, desa Tarikolot-kaler, aya dayeuh nu sajaman diadegkeunana sarta
teu eleh karesikanana ku nu disebut ti heula, wantuning eta oge sarua pada
palinggihan bupati, nya eta dayeuhna kabupaten Parakanmuncang. Bupati eta
nagara nu mimiti kakasihna Tumenggung Wiratanubaya, asal umbul
Sindangkasih, nu jenengan Ngabehi Somahita. Kulantaran eta umbul milu
nalukkeun Dipati Ukur, ku Sultan Mataram diganjar, dijenengkeun bupati di
Parakanmuncang sarta tedak-tumedak ka putra-putuna meunang sababaraha
turunan.

Sastawan Sunda
R. MEMED SATRAHADIPRAWIRA
Dibabarkeun 18 Maret 1897 di Manonjaya, Tasikmalaya
Wafat dina kaping 5 Juli 1932 di Bandung